Aan het whiteboard

We kennen ze allemaal. De mythische verhalen uit Silicon Valley over startups die in korte tijd de wereld veroveren. Denk maar aan Whatsapp, Facebook en Instagram die na een korte tijd opbouwen van een paarmansbedrijf tot een miljardenbedrijf uitgroeiden. We noemen dit ook wel het hockeystick effect, waarbij het rendement van een bedrijf na een korte tijd sky high de lucht in schiet.

Wat zou het toch mooi zijn als we tussen die prachtige verhalen meer over denderende successen uit Nederland zouden lezen. Zoals het betalingsplatform Adyen dat inmiddels miljarden waard is. Hoe komt het dat we met het uitstekende Nederlandse startup klimaat niet vaker in dit lijstje voorkomen met onze duurzame startups? Ik denk dat dit met een aantal zaken te maken heeft.

Dynamische markt

Hockeystick effect

Het hockeystick effect, waarbij de resultaten na een relatief korte periode sky high de lucht in vliegen.

In de eerste plaats moet je, om heel snel te kunnen groeien, in een dynamische markt opereren. Dat is een markt die snel groeit en/of waar veel ruimte voor innovatie is. Bedrijven als Whatsapp en Instagram bestormden met hun apps het smartphone landschap op een moment dat het nog nauwelijks ontwikkeld was. Dat geeft een enorme potentie om snel te groeien. Tel daarbij op dat je in de software relatief weinig kosten hoeft te maken en de basis voor mooie succesverhalen is gelegd.

Voor bedrijven in de cleantech (technologie die bijdraagt aan milieu of energiebesparing) is de puzzel wat ingewikkelder. Het grote verschil is dat zij zelden software ontwikkelen, maar hardware. Om op een slimme manier energie op te wekken, water te zuiveren of grondstoffen uit afvalstromen te halen, moet je hardware ontwikkelen. En die hardware verkoop je aan klanten die opereren in een bestaande markt en hun werkwijze vaak al tot in de punten en komma’s hebben uitgewerkt. Denk aan de afvalketen, water, energie, agro, food, grondstoffen, overheid en bouw. Ook al kom je als startup met een prachtig innovatief idee: inbreken in de bestaande supply chain van potentiële klanten is een stuk lastiger dan een lege softwaremarkt bestormen. Je moet het doen in het tempo van je klant en daar heb je weinig controle over.

Financiële condities

Groen geldDit heeft ook gevolgen voor de financiële condities waarin duurzame startups opereren. Beginnende bedrijven kunnen niet naar de bank voor een lening, omdat ze geen onderpand hebben in de vorm van omzet of assets. Dat is veel te risicovol voor een bank. Daarom zijn startups voor hun investeringen vooral afhankelijk van venture capital fondsen. Dit soort investeerders stoppen hun geld alleen in bedrijven waarvan ze een snelle groei verwachten. Dat moeten ze wel, omdat hun fonds anders onvoldoende rendement oplevert voor hun klanten. En wij willen er toch allemaal op kunnen vertrouwen dat er voldoende geld in onze pensioenpot zit…

Hoewel er genoeg groeikansen zijn in Nederland, ook voor duurzame startups, is de groeisnelheid niet te vergelijken met die van startups die bijvoorbeeld apps maken voor de iPhone. Hierdoor is de hoeveelheid geld, die voor deze groene startups beschikbaar is, een stuk geringer.

Nieuwe lente voor cleantech investeringen?

Gelukkig er is ook goed nieuws. Er zijn tekenen van een nieuwe lente voor cleantech investeringen. Volgens dit rapport van StartupDelta haalden groene startups in Nederland in 2017 gezamenlijk voor 113 miljoen euro aan durfkapitaal op. In 2014 was dat nog maar 10,8 miljoen.

En dat zou wel eens iets te maken kunnen hebben met de accelerator programma’s die er zijn voor startups. Een accelerator – zoals bijvoorbeeld Bestart – helpt startups op een gestructureerde manier bij het verkennen wat de meest kansrijke opties in de markt zijn. We geven tools om data te verzamelen, analyses te maken, hypotheses te testen, met potentiële klanten te praten en uit te vogelen waar de behoefte echt ligt. We begeleiden bij het verkennen van nichemarkten, geldende regelgeving, intellectueel eigendom, subsidies, aanbestedingsprocedures, launching customers en organisatorische vraagstukken.

BeStart is een unieke accelerator

Vol goede moed aan de slagWat BeStart in mijn ogen bijzonder maakt ten opzichte van andere startup accelerators, is dat we ons specifiek richten op de circulaire economie en de moeilijke omstandigheden die ik zojuist heb beschreven. Uiteraard kunnen wij als coaches niet veel veranderen aan de trage markten en de venture uitdagingen waarin onze startups zich begeven. Maar we kunnen startups wel de gereedschappen, vaardigheden èn het netwerk geven om hier zo slim mogelijk in te stappen. Met slim bedoel ik ook snel. Kom je er tijdens de customer discovery achter dat jouw idee niet een probleem van een klant oplost? Mooi. Liever vroeg dan laat. Dan kun je het namelijk nog een keer proberen.

Verder is het uniek dat we ons op Noord-Nederland (Groningen, Friesland, Drenthe) richten. Er is geen plek in Nederland waar meer commerciële dynamiek is rond de circulaire economie dan hier. Dat geeft mogelijkheden die elders in Nederland niet bestaan. Als startup in BeStart heb je toegang tot een netwerk van partijen in de regio die op zoek zijn naar innovaties. Daardoor schakel je direct met de juiste mensen op het juiste niveau en dat scheelt enorm veel tijd.

Verder kennen we de weg naar instanties, samenwerkingsverbanden en regelingen die financiering beschikbaar stellen voor cleantech initiatieven. In Noord-Nederland zijn er veel overheidsregelingen om groene startups op weg te helpen. Dat maakt echt een groot verschil.

BeStart draagt bij aan het succes van startups

In de afgelopen drie jaar heb ik gezien dat BeStart prachtige resultaten kan opleveren. Kijk bijvoorbeeld naar Sensileau Sensor Platform, dat bij BeStart een mooi business model ontdekte en inmiddels hard groeit met het platform. Nog een voorbeeld: Foamplant ging zich door BeStart meer focussen op een kansrijke nichemarkt in bio-afbreekbaar plastic. Inmiddels timmert het bedrijf aan de weg vanuit een nieuwe professionele productielocatie. Natuurlijk gaan alle credits naar deze startups zelf, maar ik vind het wel mooi dat wij daar vanuit BeStart een bijdrage aan mogen leveren.

Niet voor watjes

Al met al is een cleantech startup beginnen echt niet voor watjes. Je zou ook kunnen zeggen: ondernemerschap blijft iets voor optimisten. Je moet een lichte vorm van zelfoverschatting hebben om eraan te beginnen en al helemaal in de circulaire economie. Daar staat wel tegenover dat geld verdienen èn maatschappelijke impact hebben het leukste is dat er is. En gezien de gestage stroom van circulaire startups die zich aanmelden voor BeStart, ben ik niet de enige die er zo over denkt.

Frans Nauta
Coach BeStart
Founder ClimateLaunchpad

Frans Nauta